ادبیات اول - 2

آزمون ادبیات اول متوسطه

نام ونام خانوادگی :

ای نام تو بهترین سر آغاز

 

مدت :  50 دقیقه

 

الف) بیان معنی شعر ونثر ( 6نمره )

 

1-خانه اي كاو شود از دست اجانب آباد               ز اشك ويران كنش آن خانه كه بيت الحزن است

 

2- متـــاعي كه من رايگـــــان دادم از كف             تـــــــــو گر مي تـــوانـــــــــي مده رايـــــــگان

 

3- بيستون بر سر راه ست مباد از شيرين            خبري گـــــــفته و غمگيــــــــن دل فرهـــاد كنيد

 

4- به خوناب شــــــفق در دامــــــــن شام               به خــــون آلـــــــوده ایــــــران کــــــهن دیـــــد

 

5- جواني نكودار كايـــــن مرغ زيــــــبا                 نمـــــــاند در ايــــن خانــــــــه ي استخــــــواني

 

6- معلم دور نبود صورتک  به رو نداشت

 

7- اسب از پهلو ، اسبي خود را به كمال  نشان  مي داد.

 

8- مبر طاعت نفس شهوت پرست                 که هر ساعتش قبله ی دیگر است

 

9- پي  برديم كه راه دست خودش هم نيست.

 

ب ) معنی لغت 2نمره

 واژه های مشخّص شده را معنی کنید :

1- در بيرنگ اسب، حرفي به كار معلم بود  2- دست معلم از وقب حيوان روان شد 3

- قندیل های درخشان  ، منبّت کاری ها وملیله دوزی ها در تکمیل زیبایی مسجد نقش خود را ادا کرده اند .

4- حاکم جیره ومواجب این همه جمعیّت را از کجا می آورد ؟

5- دین برای آن است که به انسان اعتدال بیاموزد واو را از افراط وتفریط مصون بدارد .

 

 

پ) درك مطلب (4 نمره )

 

1- با توجه به متن زير به پرسش ها پاسخ دهيد .

« بدان كه مردم بي هنر مادام بي سود باشد چون مغيلان كه تن دارد و سايه ندارد . نه خود را سود كند نه غير خود را . جهد كن كه اگر چه اصيل و گوهري باشي گوهر تن نيز داري . كه گوهر تن از گوهر اصل بهتر بود چنان كه گفته اند : بزرگي خرد و دانش راست نه گوهر و تخمه را »

1-1- منظور از « مغيلان تن دارد و سايه ندارد» چيست؟

2-1- « اصيل و گوهري » يعني چه ؟

3-1-از نظر نويسنده چه چيزي لازمه ي بزرگي و ارجمندي انسان است ؟

4-1- عبارت : « بزرگي خرد و دانش راست نه گوهر و تخمه»  را معني كنيد .

 

2- در بيت : " چو ديدش به خدمت دو تا گشت و راست      دگر روي بر خاك ماليد و خاست "  منظور از

 ( به خدمت دو تا گشت و راست ) چيست ؟

 

3- باتوجه به بيت :    " از آن برد گنج مرا دزد گيتي / كه در خواب بودم گه پاسباني"

الف – منظور از گنج چيست؟

ب – روزگار به چه كسي مانند شده است؟

پ – منظور از «خواب بودن» چيست؟

ت – منظور از «گه پاسباني» چه زماني است ؟

ث – چه كلماتي مراعات نظيرند؟ 

 

 

ت ) خود آزمایی 4 نمره

 

1- در مصراع در ناله ي مرغ اسير اين همه بحر وطن است.»

منظور از مرغ اسير كيست؟ تعبير مرغ اسير چه آرايه اي محسوب مي شود؟

 

2- مفهوم "به روي مبارك خود نياوردن "  چيست؟ معادل امروزي آن كدام است؟

 

 

3- عبارات زير را با پاسخ هاي درست كامل كنيد.

سياحت نامه ابراهيم بيگ ، اثر ..................است  اين كتاب ، آئينه ي تمام نماي اوضاع ايران در اواخر قرن ..............است،

 اين كتاب در قالب .......نوشته شده و هدف نويسنده ................بوده است.

 

 

4- در صدر اسلام از مسجد چه استفاده هايي شده است؟ ( ذکر 2 مورد )

 

 

5- درمصراع :  « آن كسي را كه در اين ملك سليمان كرديم » منظوراز " آن كس "  كيست؟

 

 

6- در درس " فرهنگ برهنگي وبرهنگی فرهنگی " هدف نويسنده از آوردن داستان خياطان حقه باز چيست؟

 

 

 

7- پيام اصلي درس " در امواج سند " را بنویسید .

 

 

8- اثری از سهراب سپهری نام ببرید که به نثر باشد .

 

 

ج) دانش های ادبی 3 نمره

 

1- محمد تقی بهار قصیده را به چه سبکی می سرود ؟

 

 

2- ادبيات تعليمي از لحاظ محتوا به دو نوع تقسيم مي شود .

            الف - .......................     ب - .......................

 

 

3- غزل اجتماعي از چه دوره اي در ادبيات فارسي رواج يافت؟ یک شاعر از این دوره نام ببرید .

 

 

4- آرایه های بیت زیر را  مشخّص کنید : 2مورد

                    یاد از این مرغ گرفتار کنید ای مرغان               چون تماشای گل ولاله وشمشاد کنید

 

 

5- این آثار از چه کسانی است ؟          1- از صبا تا نیما                     2- لغت نامه ی فارسی

 

6- ادبیات دوره مشروطه از نظر مضمون چگونه است ؟

 

7- مشبه  این مصراع کدام است ؟     " چو آتش در سپاه دشمن افتاد "

 

شعر حفظی : ( 1نمره )

               1-   هر آدمي كه ..............                                     در وی نگرفت ....................

               2-  از غرقه ی ما خبر ندارد                                        .....................................

 

                                  

ادبیات 1 /1

 

 درس ادبیات فارسی (1)  نام ونام خانوادگی :

سـرآغـاز گفتــار نــــــام خـداسـت

    خرداد ۸۸ 

 

 سال اول آموزش متوسطه ، دبیرستان حضرت زینب  ( س )

1

الف ) بیان معنی شعر ونثر   (6نمره )

بیت ها وعبارت های زیر را به فارسی روان بنویسید .

1- آمد ســوی کعبـــه سینه پر جوش                  چون کعبه نهاد حلقه در گوش    ( 75/ )

2- زمستی بر سر هر قطعه زین خاک                  خدا داند چه افسـرها که رفته     ( 75/ )

3- جوانی نکودار کاین مرغ زیبــــــا                   نماند در این خانه ی استخوانی     ( 5/ )

4- چنان نباشیم که خود را فقط  تن بینگاریم   ( 5/ )

5- اهل حدیث حلقه های خود را در مسجد بر پا می کردند .   ( 5/ )

6- سگ را روان گرته می ریخت ، اماّ در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود .  ( 5/ )

7- پیرمرد چشم ما بود . ( 25/ )

8- از خون رگ خویش است گر رنگ به رخ دارم   ( 5/ )

9- نامش برم به اوج سَما می رسد سرم    ( 5/ )

10- کار پاکان را قیاس از خود مگیر             گرچه ماند در نبشتن شیر و شیر (1)

11- زنیک وبد اندیشه کوتاه کرد  ( 25/)

 

2

ب) معنی لغت ( 2نمره )

 معنی واژه های مشخص شده را بنویسید :

1- اگر فرهنگ جامعه ای وابسته و مرتزق از فرهنگ مخالف باشد ، به جانب مخالف گرایش پیدا می کند .

2-  در آن سیماب گون امواج لرزان  3- فکّ زیرین را پیمود ودر آخره ماند  4

- آن ها مردند ورفتند به دنیای حق

5- ده بیست تومان به عنوان جریمه وتعارف می گیرند .

6- چوپان توانگر هرگز دختر خود را به مفلسی چون او نخواهد داد .

7- در این سفرها ی هر ساله به جست وجوی تسلایی می رفت .

8- بزرگی ، بخشندگی وبخشایندگی اورا ستوده اند .

 

3

پ) خود آزمایی ( 3نمره )  

 

1- منظور نويسنده از «هنرمندانِ بسياري خود را به قطار رساندند» چيست؟  ( 5/ )

2- منظور از عبارت " لباس انسان پرچم کشور وجود اوست " چیست ؟   ( 5/ )

3- جمله ی " آن طرفش را فراشان می دانند وچوب دستی های آنان " یعنی چه ؟  ( 5/ )

4- جمله ی " می خواهم بحر را در کوزه ای  بریزم " یاد آور کدام بیت مولاناست ؟  ( 5/ )

5- منظور هلن کلر از این عبارت ها چیست ؟" در این راه بارها به عقب می لغزیدم ، کمی جلو می رفتم

وسپس امیدوارمی شدم "( 5/ )

6- محوری ترین پیام داستان خیر وشر را بنویسید . (25/ )

7- مصراع " رانده است جنون عشق از شهر به افسونم "  یاد آور کدام داستان است ؟  ( 25/ )

 

4

ت) دانش های ادبی ( 3نمره )

 1- قالب ......... از چند بند هم وزن تشکیل شده است هربند شامل چهار مصراع ومصراع های زوج آن هم قافیه اند،                                                        و...........  یکی از شاعران این قالب می باشد . ( 5/ )

2- نصاب الصبیان از چه کسی است وجزء کدام نوع ادبی محسوب می شود ؟   ( 5/ )

3-پدیدآورندگان آثار زیر را بنویسید :  ( 5/ )

                     1- پرستو در قاف                 2- بامداد اسلام

4- مُشبه ومُشبهً به مصراع زیر را تعیین کنید :  ( 5/ )

                                        " گشته است ختن صحرا از بوی دلاویزم "

5- استعاره را در بیت زیر بیابید :  ( 5/ )

             از آن برد گنج مرا دزد گیتی                  که در خواب بودم گه پاسبانی

6- به حکایاتی که نتیجه ی آن می تواند سرمشقی برای موارد مشابه باشد ............... می گویند .  ( 25/)

7- در دوره ی مشروطه ، نمایشنامه نویسی به تقلید از ........... پدید آمد .    ( 25/)

 

5

ث ) درک مطلب ( 4نمره )

1-  با توجه به عبارت های  زیر ، به پرسش های مربوط به آن پاسخ دهید :

وزير مَلك اهواز، كه او را اَبوالفَتح علي‌بن‌احمد مي‌گفتند، مردي اهل بود و فضل داشت از شعر و ادب وهم کرمی تمام . به بصره آمده بود، پس مرا در آن حال با مردي پارسي كه هم از اهلِ فضل بود آشنايي افتاده بود و او را با وزير صحبتي بودي و اين مرد پارسي هم دست‌تنگ بود و وسعتي نداشت كه حالِ مرا مَرمَتي كند، احوال مرا نزد وزير باز گفت. چون وزير بشنيد، مردي را با اسبي نزديكِ من فرستاد كه «چنان كه هستي برنشين و نزديك من آي».

الف - اَبوالفتح علي‌بن‌احمد چگونه مردي بود؟ ( 5/)

 ب - مردي كه با ناصر خسرو دوستي داشت، اهل كجا بود؟  ( 25/ )

 پ-- دوست ناصر خسرو توان چه كاري را نداشت؟   ( 25/ )

 ت-  توضيح‌هاي زير مربوط به كدام عبارت‌ها و واژه‌هاي متن است، آن‌ها را بيابيد و بنويسيد  ( 5/)

               1) با او رفت و آمد و دوستي داشت                         2) سوار شو

2-  با توجه به بیت های زیر پاسخ دهید :

  خانـــه‌اي كاو شود از دســـــت اجانب آباد        ز اشــك ويران كُنش آن خانه كه بيت الحَزَن است

  جامه‌اي كاو نشود غرقه به خون بهـر وطن       بدر آن جامه كه ننــــگ تن و كم از كـــفن است

 آن كسي را كه در اين ملك سليمان كرديم          ملّـــــت امروز يقـــــين كرد كه او اهـــرمن است

 الف – بیت دوم به کدام یک از موضوعات اساسی دوره ی مشروطه اشاره می کند ؟ (5/)

  ب – در کدام بیت بیگانه ستیزی شاعر دیده می شود ؟(5/)

  پ  - منظور از"  اهرمن  " در بیت آخر  کیست ؟ ( 25/ )

  3 - «آب» در كدام گزينه به معناي «اشك» است؟( 25/ )

  الف) يكي خنجر آبــــگون بركشيـــــــــد                   همي خواست از تن سرش را بريــــــد          

  ب) بخورد آب و روي و سر و تن بشست                 به پيــــــــش جهــــان آفرين شد نخست 

  ج) وزان آب چون شـــــد به جـــــاي نبرد                پـــر انديشـــــه بــــودـش دل و روي زرد 

  د) همي ريـــــــخت خون و همي كند موي                ســــــرش پر ز خــــــاك و پر از آب روي

 4- تفاوت معنايي كلمه «آب‌دار» را در دو مصراع زير بنويسيد .( 5/)

         حالي آن لعلِ آب‌دار گشاد               پيش آن ريگ آب‌دار نهاد

 

۵- باتوجه به بیت : " خدا آن ملتی را سروری داد /  که تقدیرش به دست خویش بنوشت " خدا به چه ملتی سروری می دهد ؟(5/)

 

6

ج) حفظ شعر ( 2نمره )

کامل کنید :

  1- که می گیرند در شاخ ....... سایه ها رنگ سیاهی / وزان دل خستگانت راست ........ ( 5/ )

  2- در آن نوبت که بندد دست نیلوفر به پای ............. دام / گرم یاد آوری یا نه ........... ( 5/ )

  3- فـــــراش خزان ورق بیفــــشاند                          ......................................... ( 5/ )

  4- هـــــر آدمی که مُهر مِـــــــهرت                          ........................................... ( 5/ )

 

اجرام که ســـاکنــان این ایوانند             اســـــباب تردد خردمندانند

 هان تا سر رشته ی خرد گم نکنی           کآنان که مُدبّرند سرگردانند

28 اردیبهشت روز بزرگداشت حکیم عمر خیّام گرامی باد

                                                                روزگارتان

                                                              تا مرز روشن خورشید آفتابی باد           امی 

زبان فارس 1 -2

 

 

نگارش  ( 5 نمره)

1- با ذکر یک دلیل نوشته زیر چه نوع نوشته ای است ؟ 5/0

   « سیاهی شب سنگین شده و سکوتی رعب آور همه جا را فرا گرفته بود . نگاه وحشتناک غار ها حرکتی نداشت .»

 

2- آیا آوردن همه جزئیات در توصیف لازم است ؟ بیان کنید . 5/0

 

3- دو ویژگی نوشته های ساده را بیان کنید .5/0

4- معادل امروزی ساخت های دستوری کهن زیر چیست ؟ 5/

0    الف- نگهبان دین تواند بود (                ) ب- از جای بشد (          )

5- یک خاطره از سال اول دبیرستان بنویسید . 1

 

6- یک نامه اداری با موضوع تقاضای تجهیز وتقویت کتابخانه مدرسه بنویسید . 1

 

7- دو ویژگی اساسی نامه های دوستانه را بنویسید . 5/0

8- دو فایده ی خلاصه نویسی را ذکر کنید . 5/0

 

  زبان شناسی  ( 4نمره)

1- انتقال پیام در ارتباط زبانی معمولا در قالب چه چیزی صورت می گیرد؟ 25/0

2- شکل های گوناگون هر زبان چه نام دارد ؟75/0

3- کدام عامل موجب تغییروتحول در زبان انسان می شود ؟25/0

4- زبان شناسی جدید را به چه نام هایی می شناسند؟25/0

5- عبارت زیر رابه زبان امروزی باز نویسی کنید.75/0

  « تا باشد که ما را دمکی زیادت تردر گرمابه بگذارد که شوخ ا ز خود باز کنیم.»   

 

6- تفاوت واج وحرف را با مثال بنویسید .75/0

 

7- رابطه بین کلمات ( آسمان و زمین ) و ( آدم و انسان ) را بنویسید . 5/0

8- وظیفه بخش صرف در دستور زبان را بیان کنید . 5/0

 

  دستور ( 8 نمره)

 1- نهاد جدا و نهاد پیوسته جمله زیر را پیدا کنید.5/0

  « در نخستین روز جنگ رستم با سپاهی گران  به جنگ سهراب رفت.»

2- تعیین کنید گزاره جمله ی زیر از چه اجزایی تشکیل  شده است ؟ 75/0

 « او به گذشته خویش می نازد . »

3-  از مصدر ( آوردن ) ماض استمراری ومضارع اخباری بسازید . ( سوم شخص مفرد ) 5/0

4- افعال مشخص شده ی جملات زیر گذرا است یا نا گذر ؟ 5/0

 الف- سعدی نویسنده است و شاعر .                        

   ب- قطرات باران آرام بر روی زمین نشست .

5- در عبارت زیر وابسته های پیشین ونوع آن را مشخص کنید . و نمودارپیکانی آن را رسم کنید.

 « پیرمرد با خانواده هرسال تابستان به یوش می رفت در این سفر ها به جست و جو تسلایی می رفت .»

6- در عبارت زیر هسته و وابسته های پسین گره های اسمی را مشخص کنید . 1

  « نقاشی  زیبایی در تالار هنر به نمایش گذاشته شد . »

7- در عبارت زیر ضمایر را مشخص کنید و نوع آن را بنویسید.1

  « هر که با دانا تر از خود بحث کند که بدانند که او داناست بدانند که نادان است.»

8- در جمله زیر گروه ها ی قیدی را پیدا کنید ونوع آنها را بنویسید .1   

 « چوپان بیم زده همچون مار به خود پیچید و به سوراخی گریخت.»

9- ا نواع نقش نما ها را در جملات زیر پیدا کنید.1                                                  

   «نصر الله 74سال عمر کرده بود و حوادث جهان او را به هرات برده بود.»

10- واژه ی(مادر) رادر جمله ای به کار ببرید که منادا واقع شود.25/0

11- نمودار درختی گروه اسمی زیر را بکشید.75/0

  « آ ن عطر خو شبو»

 

املا وبیاموزیم ( 3 نمره)

1- جملات زیر را اصلاح کنید ودلیل نادرستی آن رابنویسید .2

 الف - هم کتاب گلستان سعدی پند آموز است و هم کتاب بوستان او پند آموز است .

 ب- تصاویری که در مجله چاپ شده بود را دیدم.

ج- آنقدر منتظر شدم که به قول معروف  پاهایم درد گرفت.

د- پیامبر اکرم - صلی الله- فرمود من معلم بر انگیخته شدم.

 

2- کلماتی که مختوم به مصوت بلند ( آ) هستند در هنگام مضاف چگونه نوشته می شوند مثال بزنید .0.5

3- املای کدامیک از گروه کلمات زیر غلط است. درست آن را بنویسید.0.5

الف- خوار مغیلان         ب) خلف صدق        

  ج) موسم حج گذاری               د)محال و غیر ممکن           

                                                                                                                              

                                                                موفق باشید    رهبری- فرخی

زبان فارس 1 - 1

                                                                           باسمه تعالی

نام و نام خانوادگی /نام پدر :             نام درس: زبان فارسی (1)        مدت امتحان: 65 دقیقه

نام کلاس :                                      تاریخ امتحان : 26/10/85        نام دبیر :رهبری

 الف- زبان شناسی ( 4 نمره )

1-  مقصود از ارتباط زبانی عمدتا" چیست؟ 5/0

2-  در تعریف زبان منظور از نظام چیست؟ 75/0                         

3- علّت گستردگی زبان این است که زبان باید همه ی .................................................................................5/0

4- هر یک از موارد زیر جزء کدام یک از انواع گویش های زبان است ؟ 1

الف- گویش دوره ی قاجار                                                 ب- گویش قضات

ج- گویش مردم سمنان                                                     د- گویش مردم ایران

5- به کمک کدام ویژگی زبان می توان جملات نا محدود ساخت ؟ مثال بزنید. 5/0

 

6- وقتی درباره ی اژدها و سعدی که وجود ندارند ویا نیستند صحبت می کنیم از کدام ویژگی زبان استفاده کرده ایم ؟ 25/0

 

7- لهجه به چه شکلی از زبان گفته می شود ؟ 5/0

______________________________________________________________________________

ب – نگارش  ( 5 نمره )

1- برای خیال انگیز کردن نوشته از چه عناصری استفاده می کنیم ؟ دو نمونه نام ببرید ؟ 1

 

2- منظور از ویرایش چیست ؟ 5/0

3- عبارت زیر را نشانه گذاری کنید.1

       آثار غلام حسین ساعدی  1364   1314  عبارتند از  عزاداران بیل   آی با کلاه    چوب به دست ها و

4- با یک دلیل شیوه ی بیان دو نوشته ی زیر را معیّن کنید . 1

الف- زنگ نقّاشی دل خواه وروان بود . خشکی نداشت ، به جد گرفته نمی شد ، معلم مرغان را گویا می کشید ، خرگوش را چابک می بست ، امّا در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود .....                                                                             ب- ادبیّات یکی از گونه های هنر است و کلمات مصالح و موّادی است که شاعر و نویسنده با بهره گیری از عواطف آن ها را به کار می گیرد .

5- هر یک از واژه های زیر را با چه چیزهایی می توان مقایسه کرد ؟ 5/0

الف- شعر نیمایی :                                        ب- آزادی :

6- غرض از مقایسه چیست ؟ 5/0

 

7- توصیف در چه نوشته هایی کاربرد دارد ؟5/0

 

 

 

ج – املا وبیاموزیم  (  3 نمره )

1- در جمله ی « او پس از گزارشات مفصّل ، تلفنا" از کار خود استیفا داد . »  چند غلط وجود دارد  درست آنها را بنویسید

 و علّت آن را بگویید . 1

2- چرا خط تحریری برای دست نوشته ها خط معیار به شمار می رود ؟ 5/0

3- املای برخی از گروه کلمات زیر نادرست است ، درست آن ها را بنویسید . 5/0

الف- جذر ومدّ آب                                                     

   ب- زنده وزی حیات       

ج- زنده وزی حیات                                                    

   د-  هرم آفتاب

4- منظور از املای تقریری چیست ؟5/0

5- در هر یک از واژه های زیر یک حرف جا افتاده است آن را بنویسید ؟ 5/0

الف- سپاس گ_ اری و تقدیر  (  ز -  ذ – ض – ظ  )                    

  ب- ر_ یلت های اخلاقی    ( ز-  ذ-  ض -  ظ  )       _____________________________________________________________________________

د -   دستور زبان  ( 8 نمره )  

1- نهاد جدا ونهاد پیوسته ی جملات  زیر را معیّن کنید . 1

 الف- همواره این مردم هنر دوست غزلهای دلنشین حافظ را می خوانند .

ب-    باید درس را در کلاس بیاموزیم .                 

2- با توجه به فعل زیر جدول را کامل کنید .1 

                   می نویسند

   فعل                

  مصدر       

  بن ماضی         

 بن مضارع         

  صفت مفعولی   

 

3- در جمله های زیر نوع فعل ها را از نظر گذرا یا ناگذر بودن معیّن کنید . 5/0

 الف-  رستم به میدان نبرد رفت .                          

  ب-  او به منظره ی زیبایی می نگریست .

4- با فعل زیر جمله ای بسازید و نهاد وگزاره واجزای گزاره را مشخص کنید . 1

  پوشیده است :

5- در جمله ی« خبر نگار روزنامه  جریان حادثه  را  از مردم محل پرسید . » گروه های اسمی را مشخّص کنید . 5/0

6- هسته ی گروه های اسمی زیر را مشخّص کنید .5/0

الف-  گرفتاری بشر امروزی                                     ب-  همان کبوتر سفید

7- ساخت اسم های زیر را مشخّص کنید . ( ساده – مشتق – مرکب ) 1

الف- گلاب گیر                      ب- گردنه                      

  ج- زیره                         د- فرهنگ

8- عام یا خاص بودن اسم های زیر را مشخّص کنید .1

الف- گل :                   ب-  کیوان :          

 ج- البرز  :                    د- هوش :

9- واژه های « رودخانه   و   کشتزار  » در جمله ی زیر شناس است یا نا شناس یا اسم جنس ؟  5/0

    « چشمه ها به رودخانه ها تبدیل می شوند و کشتزار ها را سیراب می کنند .»

10 – نوع زمان فعل های زیر را معیّن کنید . 1

الف- بیندازند :                         ب- مانده ام :                     

     ج- می ریزد :                 د-  می نوشت :